PEDAGOGISCH KLIMAAT

Om onze Pedagogische Visie in de praktijk goed te kunnen uitvoeren en te kunnen werken vanuit de 3 Basisbehoeften van het kind, dient aan een aantal voorwaarden voldaan te worden. Naast materiële zaken is het vooral van belang hoe wij omgaan met elkaar en de kinderen. Samen noemen we dat het Pedagogisch Klimaat. Grofweg is dat uit te splitsen in 4 pedagogische basisdoelen:

  • Emotionele Veiligheid
  • Persoonlijke Competentie
  • Sociale Competentie
  • Normen en Waarden

 Hieronder geven wij een korte uitleg hoe wij aandacht hebben voor, of vorm geven aan iedere basisdoel.   

CAR


EMOTIONELE VEILIGHEID

Onder de emotionele veiligheid verstaan wij het gevoel bij het kind dat het zich veilig en vertrouwd voelt op de bso. Dat ze dus mee mogen doen, dat ze welkom zijn, dat ze bij een volwassene terecht kunnen als ze die (even) nodig hebben, hieronder valt dus mede de basisbehoefte “relatie”. Ook de basisbehoefte “autonomie”, de ruimte krijgen om zelf beslissingen te nemen, keuzes te maken, speelt een belangrijke rol bij emotionele veiligheid. Het gevoel dat je zelf invloed uit kunt en mag oefenen op wat je op de bso gaat doen.
Emotionele veiligheid gaat veel over gevoelens die we de hele dag meemaken. Het gaat om emoties en de gevoelens van de kinderen en leidsters, die we niet mogen negeren. Proberen we dat toch, dan komt dat het gevoel van emotionele veiligheid niet ten goede.
Om erachter te komen welke gevoelens een kind heeft, is het nodig het kind te stimuleren zijn gevoelens te uiten. Dat doen we door middel van gesprekken, maar ook drama, muziek, dans en beeldende expressie zijn middelen waarmee kinderen gevoelens kunnen uiten. We mogen kinderen echter nooit dwingen hun gevoelens en gedachten aan derden te laten weten. Ook kinderen hebben recht op privacy. Soms kan het zelfs beter zijn al te openhartige kinderen tegen zichzelf te beschermen. Immers, niet in elke omgeving wordt even zorgvuldig omgesprongen met de gevoelens en gedachten die je uit. Ook dat moeten kinderen leren.
Bij het omgaan met gevoelens zijn twee zaken belangrijk. Het eerste is dat we rekening houden met verschillen tussen kinderen en hun ontwikkeling. Ten tweede is het belangrijk dat we rekening houden met de bron van de gevoelens. Hoe komt het dat een kind zich zo voelt? Wat is de aanleiding? Daarbij gaat het niet alleen om negatieve, maar ook om positieve ervaringen.

Hoe proberen wij de emotionele veiligheid bij kinderen te bevorderen?

  • De kinderen accepteren zoals ze zijn en ons steeds in te leven in hun gedachten en gevoelens.
  • Aan te sluiten bij het ontwikkelingsniveau van de kinderen gezien hun leeftijd, kennis en vaardigheden.
  • Alert te zijn op emotionele signalen van kinderen.
  • Als daar aanleiding voor is, de gevoelens van de kinderen onder woorden te brengen.
  • De kinderen te stimuleren met de gevoelens en gedachten van anderen rekening te houden.
  • Emotioneel geladen onderwerpen in de bso niet uit de weg te gaan en te zorgen voor een open en eerlijke communicatie met de kinderen.
  • Als wij zaken opmerken bij kinderen maken we dat bespreekbaar met de ouders. Dat kan bij het halen / brengen maar soms ook in een later contact.
  • De tijd te nemen om met de kinderen te praten over zaken die ze zelf aandragen.
  • We werken met vaste leidsters per locatie, zodat kinderen kunnen rekenen op minimaal 1 bekend gezicht in de groep.
  • We proberen de samenstelling van de groep zo min mogelijk te wijzigen, zodat kinderen meer kans hebben elkaar beter te leren kennen en vriendschappen op te bouwen.
  • Bij de inrichting van de locatie houden we zoveel als mogelijk rekening met verschillende behoeftes van kinderen, kinderen die daar behoefte aan hebben kunnen dus kiezen uit juist rustigere plekken of een ruimte om veel te bewegen.
  • Groepsleiding heeft extra oog voor kinderen die blijkbaar meer moeite hebben met het leggen van contacten met andere kinderen.
  • We noemen de kinderen vaak bij naam, zodat ze elkaar kennen en gekend voelen.

PERSOONLIJKE COMPETENTIE

Bij persoonlijke competentie draait het erom dat het kind voor vol wordt aangezien. We willen kinderen laten ervaren wat ze kunnen door de activiteiten af te stemmen op hun leeftijd en mogelijkheden. Dat is bij een 4 jarig kind anders dan bij een 11 jarige. Daarom zijn sommige activiteiten op de bso ook gericht op een bepaalde leeftijdsgroep zodat de kinderen die meedoen een succeservaring op kunnen doen.

Hoe proberen wij de persoonlijke competentie bij kinderen te bevorderen?

  • De kinderen kunnen kiezen uit meerdere activiteiten op een dag.
  • Bij die activiteiten wordt in de uitleg en begeleiding rekening gehouden met het ontwikkelingsniveau van het individuele kind.
  • Bij de inrichting van de groepsruimte is gekeken naar de verschillende leeftijden die gebruik maken van de ruimte.
  • In de groepsruimte zijn hoeken gecreëerd met materialen voor jongere kinderen en oudere kinderen.
  • In het spel- en speelgoedaanbod is voldoende variatie voor verschillende leeftijden en interesses.
  • Er is aandacht van de groepsleidsters voor de spontane leerervaringen die de kinderen opdoen tijdens een activiteit.
  • Groepsleidsters kiezen ook bij corrigerende opmerkingen waar mogelijk voor een positieve benadering van het kind.
  • Het doel van het spelen, ook met materialen bij creatieve activiteiten, is niet het product wat het oplevert, maar het plezier wat we er aan kunnen beleven.
  • Door te variëren in het aanbod (bewegingsspel, creatieve programma’s, buitenspel, gezelschapsspel etc.) worden verschillende competenties aangesproken. Het kind kan succeservaringen opdoen op gebieden die het goed beheerst en grenzen verleggen op competenties die het graag wil verwerven.
  • Door kinderen te betrekken bij het bedenken van activiteiten van de dag leveren zij ook echt een bijdrage.
  • We willen het kind leren vertrouwen op eigen kracht en vermogen door er op een positieve manier aandacht aan te besteden. (het maken van complimenten, prijzen of belonen van positief gedrag)

SOCIALE COMPETENTIE

Een kind voelt zich sociaal competent als het in staat is om bewust en verantwoordelijk met zichzelf, met anderen en met zijn omgeving om te gaan. Eenvoudiger gezegd; als het op een prettige manier met zijn leeftijdsgenoten om kan gaan, leuke contacten kan leggen op de bso, zichzelf daarbij respecteert en dus zichzelf kan blijven. Sommige kinderen zijn van nature heel sociaal competent en voelen zich als een vis in het water met al die andere kinderen. Maar we kennen ook stille en verlegen kinderen, kinderen die zich juist heel stoer en uitbundig gedragen of kinderen die het moeilijk vinden om nieuwe vriendjes te vinden op de bso en zich wat alleen voelen staan. Daarom is er ook aandacht voor de sociale competenties van kinderen op de bso.

Inleven in de ander
Als je in de huid van anderen kunt kruipen, ben je beter in staat anderen te begrijpen, aan te moedigen, te helpen, te troosten en rekening met hen te houden.

Hoe bevorderen wij het inlevingsvermogen van kinderen op de bso?

  • De groepsleiding geeft zelf het goede voorbeeld door te laten zien dat ze zich inleven in de ander.
    Bijvoorbeeld door regelmatig te laten doorschemeren, hoe ons doen en laten door anderen wordt beïnvloed bevorderen we de verdere ontwikkeling van het inlevingsvermogen .
    ‘Ik heb jullie iets langer laten eten dan ik eigenlijk van plan was, want ik merkte dat jullie het zo gezellig vonden’.
  • De bso is een uitgelezen plek voor kinderen om veel ervaring op te doen in sociale contacten. We laten de kinderen bijvoorbeeld de samenwerking nabespreken, zodat ze ook van elkaar horen wat ze ervan vonden.
    ‘Wat vond je ervan dat Celine jou mee kwam helpen bij het opruimen van dat spelletje?’
  • Wij proberen het inlevingsvermogen van kinderen te bevorderen door het te versterken als kinderen het tonen.
    Een voorbeeld uit de praktijk:
    Bjorn heeft één been in het gips. Hij is druk bezig met het knutselen als zijn schaar opeens op de grond valt. Floortje ziet dat, raapt de schaar op en legt hem weer op de tafel van Bjorn. Bjorn doet alsof het de normaalste zaak van de wereld is en Floortje gaat weer met haar werkje verder. Ik loop naar haar toe en zeg: ‘Goed zo Floortje. Ik zag dat je de schaar van Bjorn opraapte. Je dacht zeker: Bjorn heeft een zeer been. Ik zal hem maar even helpen.’ Floortjes gezicht straalt. ‘Ja’, knikt ze.
  • We maken gebruik van dagelijkse situaties om het inlevingsvermogen van kinderen te bevorderen.

Leren omgaan met conflicten.
Conflicten zijn soms onvermijdelijk. We kunnen niet altijd ‘ruiken’ wat de ander wil of prettig vindt. Ook hoeven we onze eigen behoeften niet altijd ondergeschikt te maken aan die van een ander.
Veel mensen krijgen bij het woord ‘conflict’ negatieve gedachten. Dat komt vooral door de nare gevolgen van veel conflicten: ruzie, agressie en dergelijke. Toch vinden wij het hebben van een conflict op zich niet negatief. Conflicten kunnen zelfs positief opgevat worden, omdat ze duidelijkheid scheppen: beide partijen weten dat er (op het eerste gezicht) onverenigbare wensen zijn.
De problemen ontstaan pas als een conflict, ten koste van één van de partijen wordt opgelost of niet uit de wereld wordt geholpen.
Dat willen wij dus zo goed mogelijk begeleiden.
Op de bso zijn grote en kleine conflicten aan de orde van de dag. In een kleine ruimte samenleven met veel mensen, leer je niet zomaar. Ruzies kunnen de sfeer in de bso verpesten, maar we gaan ze niet uit de weg als ze zich voordoen. Later komen kinderen ongetwijfeld in aanraking met conflicten. In plaats van deze conflicten af te doen als lastig, benaderen we ze onder het motto ‘al doende leert men’ en grijpen ze aan als oefenmomenten voor het leren omgaan met conflicten.

Hoe bevorderen wij het leren omgaan met conflicten op de bso?

  • Wij volgen het ontstaan van een conflict vanaf het moment dat we de eerste signalen oppikken, maar grijpen alleen in als we merken dat kinderen niet zelf in staat zijn om naar behoren een conflict op te lossen.
  • We stappen naar de kinderen toe als we zien dat ze het goed oplossen en benoemen dat ook positief.
  • Als we zien dat ze er niet zelf uit komen, helpen we kinderen een stapje vooruit bij het zelfstandig leren oplossen van conflicten.
  • We zoeken in geval van een ernstig of telkens terugkerend conflict samen met de kinderen naar een voor allen aanvaardbare oplossing.
  • We proberen te voorkomen dat conflicten escaleren door alert te zijn op signalen.
  • We hebben extra oog voor kwetsbare kinderen en proberen die te steunen om voor zichzelf op te komen.

WAARDEN EN NORMEN

Waarom is aandacht voor waarden en normen belangrijk?

Waarden
Waarden zijn opvattingen. Opvattingen over gedragingen en situaties over mensen en dingen, etc. Die waarden of opvattingen drukken we uit in woorden als: mooi, lelijk, fijn, vervelend, eerlijk, oneerlijk, moedig, laf, belangrijk, onbelangrijk.

Normen
Normen zijn concrete regels en voorschriften voor ons handelen in bepaalde situaties. Ze vertalen waarden in concreet gedrag.

Waarden en normen zijn belangrijk omdat ze richting geven aan ons bestaan: ze beïnvloeden ons doen en laten, ons zelfbeeld en zelfvertrouwen, onze relaties met anderen. Vaak zijn we ons nauwelijks bewust, dat we waarden en normen hanteren. Laat staan dat we ons realiseren welke waarden en normen we hanteren. Om meer greep te krijgen op ons eigen gedrag en dat van anderen, is het belangrijk dat we ons realiseren welke waarden en normen erachter steken. Voortdurend toetsen we ons eigen en andermans doen en laten aan waarden en normen. Welke waarden en normen dat zijn, hangt van veel factoren af, bijvoorbeeld: opvoeding, levensbeschouwing, levenservaring en levensomstandigheden. Het is niet verwonderlijk dat normen en waarden waarmee kinderen worden geconfronteerd, nogal eens met elkaar in strijd zijn: wat thuis mag, mag niet altijd ook op de bso of omgekeerd. En wat moet je doen, als je tegelijkertijd eerlijk moet zijn en ook je vriendinnetje niet wil verraden? Kinderen komen daardoor soms in de knoei. Daarom is het belangrijk, dat we kinderen leren omgaan met waarden en normen. Zowel met waarden en normen die thuis gelden, als die op de bso gelden en die in de omgeving gelden en eventuele verschillen daartussen. Door kinderen te helpen waarden en normen te verhelderen, helpen we hen bewust te worden van hun eigen denken en handelen, met als achterliggend doel een groeiende zelfstandigheid, toenemend zelfvertrouwen en een zelfbewuste levenshouding.

Hoe stimuleren wij de ontwikkeling van waarden en normen op de bso?

  • We proberen de kinderen, afhankelijk van leeftijd en ontwikkeling, zich bewust te worden van hun handelen door erop te reflecteren.
  • We verhelderen daar waar nodig de waarden en normen die op de bso gelden.
  • We zijn er ons van bewust dat het kind in aanraking komt met verschillende groepen waar andere waarden en normen kunnen gelden (thuis, school, kinderopvang, op straat) en gaan hier respectvol mee om.
  • We maken duidelijk dat er verschillen bestaan tussen menselijke opvattingen.
  • In toenemende mate, in overeenstemming met leeftijd en ontwikkeling, draagt het kind steeds meer verantwoordelijkheid voor eigen keuzes.
  • We maken bij het bespreken van onze waarden en normen gebruik van alledaagse situaties in de bso en helpen de kinderen bij het overdenken van alternatieven (voor- en nadelen, consequenties van keuzes voor jezelf en anderen).
  • We streven ernaar, ondanks onderlinge persoonlijke verschillen, dezelfde waarden en normen in de groep te hanteren.
  • We gaan na waarom kinderen zich veelvuldig niet aan gestelde regels houden als zich dat voor doet. Indien mogelijk betrekken we de kinderen daar zelf bij (weer afhankelijk van leeftijd en ontwikkeling).
  • We geven indien mogelijk geen straf, maar laten een kind de gevolgen van zijn of haar gedrag ervaren. We hanteren hierbij de “logisch-gevolg-methode” die in het kort het volgende inhoud:
    • We blijven vriendelijk en rustig
    • We houden het gesprek kort en zakelijk: geen lange preken
    • We zorgen dat het logisch gevolg ook voor het kind logisch is en in verhouding staan tot het gedrag: we laten een kind niet de hele bso opruimen, omdat ze de verkleedkleren op de grond gooide. We gaan wel alle kleren op een hangertje hangen en zorgen dat die hoek er weer netjes uit ziet.
    • We gebruik geen logische gevolgen waar het niet kan: bijvoorbeeld omdat het logisch gevolg te gevaarlijk is of omdat de achtergronden van het gedrag om andere maatregelen vragen. Een kind wat expres over de rand van de toiletten plast, laten we het toilet niet zelf met chloor schoonmaken omdat dat gevaar oplevert.
  • We houden ons zelf ook aan de regels.